İKİ UÇLU (BİPOLAR) BOZUKLUK

Gün içinde defalarca duygu durumunuz değişiyor mu? Çok mutlu ve enerjik hissediyorken birdenbire ağlamaya başlayıp her şeyden nefret ettiğiniz oluyor mu?  Her gün 3-4 saat uyumanıza rağmen kendinizi enerjik mi hissediyorsunuz? Bu sorulara verilen cevap evet ise iki uçlu bozukluk düşünülmelidir. İki uçlu (bipolar) bozukluğu yakından tanıyalım;

Taşkınlık ve depresyon gibi dönemleri olan, insana ait duyguların hep sınırlarda yaşandığı, tedavi edilmediği takdirde kişiye ömür boyu sıkıntı veren bir rahatsızlıktır.

Bipolar bozukluk için 3 dönemden söz edebiliriz:

Mani Dönemi

·        Bu dönemde bipolar bozukluğu olan kişiler taşkınlık dediğimiz abartılı duygu durum yaşarlar. Çabuk sinirlenip, öfke patlamaları yaşayabilirler.

·        Kişinin kendine olan güveni abartılı şekilde artabilir.

·        Karşısındakini bunaltacak derecede konuşma eylemi gerçekleştirirler.

·        Çok hızlı düşünüp hızlı konuşurlar.

·        Yolda yürürken gözüne bir gazete manşeti takılacak kadar istemsiz dikkatlidir fakat odaklanması gereken şeylerde dikkati kolay dağılır. Örn. konuşurken uçan kuşa dikkati kayabilir.

·        Çok az uyku uyumalarına rağmen uykusuzluk çekmezler.

·        Mani döneminde kişiler her türlü etkinliğe katılım için kendilerini hazır hissederler, enerjileri çoktur, buna bağlı olarak da cinsel aktivitede artış söz konusu olabilir. Yalnız bu cinsel aktiviteler hızlı alınmış ve planlanmamış kararlarla yapıldığı için olumsuz sonuçlara yol açabilir.

·        Maddi durumu el vermemesine rağmen düşüncesizce para harcayabilir ve hayatını zora sokabilir.

·        Kişi çoğu zaman yaptığı eylemleri farkında değilse, gerçeklikle bağı kopmuşsa ve buradaki belirtiler kişinin kendi hayatını ve çevresindekileri zora sokacak denli ağır ve şiddetli ise hastaneye yatmayı gerektirir.

Hipomani Dönemi

Belirtileri mani dönemindekilerin aynısıdır. Bu dönemde de taşkın davranışlar ve yüksek duygu durum vardır.  Mani döneminden farkı, kişinin gerçeklikle bağı kopuk değildir, kişi bilinçlidir ve belirtiler hastaneye yatmayı gerektirecek denli ağır ve şiddetli değildir.

Majör Depresyon Dönemi

·        Hiçbir sağlık etkisine bağlı olmaksızın duygu durumun düşük olduğu dönemdir.

·        Mani ve Hipomaninin tersine son derece çökkün bir duygu durum vardır.

·        Etkinliklere olan fazla ilgisini bir anda kaybedebilir. Kişi önceden zevk aldığı aktivitelerden artık zevk almadığını söyler.

·        Gün boyunca yataktan çıkmak istemez, sürekli üzüntülü ve umutsuzdur.

·        “Nasılsın” diye soranlara “iyiyim” diye cevap verir ama iyi olmadığı ses tonundan da mimiklerinden de anlaşılır.

·         Kişinin hareketleri ve konuşması yavaşlar.

·        Yeme ve uyku düzenleri bozulur. Aşırı yemek yeme-kilo alma, aşırı uyuma, iştah kaybı- istemsiz kilo verme, uykusuzluk görülebilir.

·        Mani ve hipomanideki o artan enerji burada dibe vurur.

·        Özgüvende azalma görülür, değersizlik hissi artar.

·        Göz teması ve odak sorunu yaşarlar. Kişi dikkatini veremez, karşısındakine söylediklerini birkaç kez tekrar ettirebilir.

·        Hayattan beklentisini ve yaşam amacını kaybedebilir, buna bağlı olarak da intihar girişimleri olabilir.

·        Daha önce intihar girişimi olmasa bile kafası sürekli bu hayatın yaşanacak kadar güzel olmadığı düşünceleriyle doludur.

Görüldüğü gibi bipolar hangi dönemde olursa olsun yaşamı zora sokan, işlevsellikte düşmeye yol açan bir bozukluktur. Tedavi edilmediği sürece risk oluşturur. Dönemler arası geçiş yıllar alabildiği gibi, çok hızlı da olabilir. Döngüler kontrol edilemez olduğu için hem kişinin kendisi hem de çevresi için çok yıpratıcıdır. Özellikle ebeveyni bipolar olan çocuklarda da başka psikolojik rahatsızlıklar baş gösterebiliyor. Bakım verenin bir dönem çok ilgilenip üstüne düştüğü, bir dönem ise fizyolojik ihtiyaçlarını bile karşılamak istemediği bir çocuk dengesizlik ortamında büyür. Bu tip olgularda ebeveyn ile birlikte çocuğa da psikoterapi uygulamak gerekebilir.

NOT: Yapılan araştırmalara göre bipolar kişilerin intiharla ölüm oranları kanserli kişilerin ölüm oranlarından yüksektir. Bu nedenle bu iki uçlu duygudurum bozukluğuna sahip ,intihara yatkınlık gözlenen kişi vakit kaybetmeden psikiyatri kliniğine sevk edilmelidir.

Büşra Güre